DERHEQÊ ÇOLİG DI MELUMAT

DERHEQÊ ÇOLİG DI MELUMAT

 

Coğrafya u Nıfusê Bajarê Ma

Serr Bı Serr Nıfusê Çoligi

SERRİ

NIFUSÊ ÇOLİGİ

1935

62954

1940

70184

1945

75510

1950

97328

1955

113341

1960

131364

1965

150521

1970

177951

1975

210904

1980

228702

1985

241548

1990

250966

1997

234790

2000

255355

2007

251552

2008

256091

2009

255475

2010

255170

2011

262263

2012

262507

2013

265514

2014

266019

2015

267184

 

NIFUSÊ ÇOLİGİ U QEZAYONÊ CI

Nıfusê Çoligi bı 267 hezari

Nıfusê Çoligi tarixê 31 Kanunê Verini 2015 dı resa 267 hezari u 184 tenan. Nıfusê merkez zi bı 108 hezari u 267 teni.

 

EKONOMİ

Gıroniya ekonomiya Çoligi zir’et u heywandari ser dı ya. Wareyi Çoligi qey heywanon weye kerdış cayi munasıb i. Cayonê berzon dı bızi u mişneyi yeni pawıtış. Heywandariya Çoligi heywonê goni ser dı ya. In semed ra zê peynir, runkelı, tontır mehsuli zaf nêvıraziyeni. Kueyonê Çoligi di engemino weş veciyeno. Labelê ın mesleg zi zaf profesyonel niyo, ıney ra ın mesleg zi zaf aver nêşiyo.

Cayonê raştıyon dı yegayi u baxçeyi esti. Ini cayon dı ğelı, zebeş, sılq yeni romıtış. Zaf cayonê bajari dı guezi u sayi veciyeni.

Bajar dı madeni asıni, fosfati u linyiti esti.
 

 

COĞRAFYAYA ÇOLİGİ

Çolig, mıntıqayê Anadoluya Rocvete dı qısımê Fıratê Cuerini dı ca geno. Rocveteyê cı dı Muş, zımeyê cı dı Erzurum u Erzincan, rocawonê cı dı Tunceli Elazığ, verrocê cı dı zi Diyarbekır esto.

7 qezayi Çoligi esti. Adaklı, Darêyeni, Karlıova, Geğı, Boğlon, Yayladere u Yedisu. Sewiyaya dengızi ra berziya merkezê Çoligi 1151 metre yo. Merkezê bajari, raşteyê rocawonê zımeyê deşta Cebexçuri dı yo. Merkez verco zerreyê derxueleyi dı bi, labelê bajar 1950 ra pey hêdi hêdi onciya raşteyê cuerini.

 

COĞRAFYAYA FİZİKİ YA ÇOLİGİ

A-Xısusiyeti Jeolojik u Jeorfolojik

Erdê bajari dı raştı zaf çin o. Zafiya bajari gır u kueyon ra yena meydon. Berziya kueyon 2000 metre viyerena, berziya gır u qilon zi bınateyê 1500 u 2000 metre dı ya. Guerê ilımşınason kueyi u gıri Çoligi wextê jeolojikê hiriyın dı peyniya qerqelê tektonik dı omeyi meydon. Kueyonê Çoligi dı bazalt u andeziti esti. Kueyi Çoligi hetonê Zıme-Rocawon, Verroc-Rocvete ser beni derg. Zımeyê kueyon dı bınêk miyel esto, labelê verrocê kueyon zaf asi u tuj o.

 

 

ŞEKLÊ ERDİ

1-KUEYİ

Erdê Çoligi zaf asiyo, tede kueyi berzi esti. Berziya têkı kueyon 3000 metre viyerena. Wareyi u raşteyi ki serê kueyon dı yi berziya inan zi 2000 metre ra cêr niya. Erdi ki merdım eşkeno deşt bıhesıbno ıni cayi zi 1000 metre nızmiyêri niyi. Çar kışti Deşta Çoligi pê kueyon omeyi qewênayiş. Kueyon dı bırr esti, labelê heti verroci ca ca rut i.

In mıntıqayo volkanik, pê çal u gıronê xu nêmoneno kueyonê binon. Ini kueyon dı bazalt u andeziti zafi. Lavi ki peyniya wextê hiriyın dı hadiseyonê tektonikon ra dıma veciyayi riyê erdi zê yo çarşef dormale guret o. Peyniya teqayişon dı ca ca erd nışto ru u guerê dormaleyê xu biyo nızm, ca ca zi biyo berz. Kueyi Bingöl ın wext dı omeyi meydon.

 

DEŞTİ

Çolig dı kueyi qısımonê miyoninon dı yobinon ra kuweni duri u beni hira. Ina miyonci dı Deştê Çoligi omeya meydon. Deşt ra zaf awi viyereni. Hirayiya deşt 80 km² ya, berziya cı 1150 metre ya. Hududê Çoligi dı bê deşta Çoligi, Deşta Darêyêni, Deşta Qarlıova u Deşta Senceq zi esti.

AWA PERİ:Dergiyê Awa Peri 258 kilometre yo. Inay ra 112 kilometreyi hududê Çolig ra viyereni. Awi ki kueyonê Karagöl u Bingöl ra veciyeni hududê Karlıova dı reseni derê Elmalı, o ca ra pey zi Çerme dı reseni derê Kalmas. Ini derê yeni piser u Awa Peri yena meydon. Awa Peri tiya ra viyerena hududê Gêği. Qezayê Gêği dı awa derê Fas, Awa Çobi u derê Kalman reseni Awa Peri. Hududê Dersim dı Awa Peri u Çemê Munzuri reseni pi u Xarpiyet dı beni miyonê Fırati.

AWA MURADİ:Çımeyi awa Muradi kueyê Bingöl u Aladağ i. Aladağ, zımeyê ruecawonê Guelê Wan do. Awa Muradi, Melazgırt, Muş u Belonux ra viyerena u resena hududê Çoligi. Hududê Çolig dı qezayonê Boglon u Darêyêni ra viyerena hududê Xarpiyêt. Awa Muradi, hududê qezayê Keban dı resena Fırati. 96 kilometreyê Muradi zerreyê hududê Çolig do.

AWA GUENIG:Awa Gueanıg hududê Çolig dı veciyena u hududê Çolig dı bena miyonê Awa Muradi. Awa Guenıg, dormaleyê dewa Kargapazarı dı veciyena, awonê kueyê Çoris oncena piser u nızdiya Simsuer dı resena awa Mendo. Awa Guenıg, nızdiya Darêyêni dı resena Awa Muradi.

BIRR U NEBAT: Mıntıqayê Rocveteyê Anadolu dı şarıstononê hêşinon ra yo zi Çolig o. Zaf cayê Çolig dı dar u gêm esti. Heta 1900 m. berzi bırr esto. Çı heyf ca ca bırr ya omo bırnayiş ya zi bızon zırar dawo bırri. Inay ra ıni cayon dı herında bırr dı vaş yeno.

Erdê Çolig 812.537 hektar o. %7. 28 ê cı erdê ziret o, %27.92 bırr u gem o, %10.25 cayê dar ronayiş o, %51 mera, %2.2 çayır u %1.3 zi çiyo bin o.

 

İKLİM / HEWAYÊ ÇOLİGİ

Çolig u dormalê Çolig, aşmonê omnon dı wenık o, aşmonê zımoston dı zi serd o.

Guerê melumatê Mudırtiya Hewaşınasi Çolig dı wasatiya germi serr dı 12.1 derece yo. Serr dı nisbetê varayişi 873.7 mm yo. 24.5 ruej tedı vor varena, 94.1 ruej zi tedı cemed u qeşa vıraziyena. Hududê Çolig dı warê pili esti. Warê Bingöl, Warê Şerefdin, Çotla, Warê Xırxal, Warê Çavreş, Warê Gêği, Warê Raştê Kueyi u Warê Karer warê muhim i. Hem bajar ra hem zi bajaronê dormale ra şar omnoni pes u dewarê xu beno ıni wareyon. Êgminê waron zi zaf weş u bı qıymeto u her cayê welati dı yeno ruetış.

Anket

Yeni sitemizi beğendiniz mi ?

Evet
Hayır
Normal